سی و یکم اردیبهشت ماه، روز ملی بومگردی در تقویم رسمی کشور گذشت. هتلجار نیوز با درنگی آگاهانه، فرصت داد تا غبارِ پیامهای تبریکِ کلیشهای و هیجاناتِ تقویمی فروکش کند تا امروز، از زاویهای صریح و تخصصی به این پدیده بنگرد. ما معتقدیم نقدِ کالبدشکافانه، بسیار سودمندتر از ستایشهای ویترینی است.
بومگردی که روزگاری قرار بود سفیر فرهنگ و احیاگرِ اقتصادِ جوامع محلی باشد، امروزه بعضا با چالشی جدی روبهروست: «تقلیلِ کیفیت به بهایِ کمیت». واقعیتِ نگرانکننده اینجاست که «هر بومی، لزوماً بومگردی نیست». امروز شاهد جریانی هستیم که در آن، عدهای بدون کمترین تخصص و شناخت از ریشههای معماری و حساسیتهای اجتماعیِ یک منطقه، با خرید بوم های قدیمی و بازسازیهای ظاهری و غیرکارشناسی، تیشه به ریشه اصالت میزنند.
در برخی موارد حتی سازههایی کاملاً بیگانه با اقلیم و فرهنگ محلی، صرفاً با نصب تابلوی «بومگردی»، به عنوان نماد بوم ایرانی معرفی میشوند؛ کلبههایی که نه از دل تاریخ این سرزمین برآمدهاند و نه نسبتی با معماری بومی دارند. پرسش ساده اما جدی این است: سنخیت چنین الگوهایی با روحِ بومهای متنوع ایران چیست؟
بسیاری از این پروژهها، نه با هدف صیانت از میراث فرهنگی، بلکه با نگاهی ابزاری برای دستیابی به تسهیلات بانکی شکل میگیرند. این «بومگردیهایِ تسهیلاتمحور»، پس از دریافت وام (که بعضا با مالکان و مدیران غیر بومی شکل گرفته) ، نه تنها باری از دوشِ اقتصاد محلی برنمیدارند، بلکه باعث بروز ناهنجاریهای فرهنگی، امنیتی ، بهداشتی و زیستمحیطی در قلب روستاها میشوند.
بومگردی که قرار بود مدلِ «توسعه پایدار» باشد، در چنین مواردی به «اقامتگاههای ارزان و بیکیفیتی» تبدیل شده که تنها خروجیشان، تخریب بافت اصیل و آسیب به سرمایه اجتماعی روستاست.
بهتر آنست که نهادهای متولی، به جای افتخار به آمارهای کمی، مسیرِ «نظارت کیفی» را پیش بگیرند. صیانت از هویت گردشگری ایران در گرو عدم اعطای مجوز و توقف فعالیت واحدهایی است که به جای معرفِ آداب و رسوم، به وصلهای ناچسب در پیکره جوامع محلی تبدیل شدهاند. بومگردی باید بستری برای تخصص و عشق به میراث باشد، نه عرصهای برای شکارِ وام و تحمیل ارادههای غیرتخصصی.
هتلجار نیوز ، دیده بان شفافیت در گردشگری و هتلداری ایران
