وقتی ارزیاب، مشاور و تبلیغکننده یکی است
نقدی بر تعارض منافع در نظام ارزیابی هتلهای ایران
در ساختار رسمی گردشگری ایران، نهادی با عنوان «شرکتهای مجری و عامل تطبیق استانداردهای فنی و کیفی تاسیسات گردشگری» فعالیت میکند؛ شرکتهایی که با مجوز وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی، مأمور ارزیابی هتلها و تطبیق آنها با استانداردهای درجهبندی هستند.
اما پرسش اساسی اینجاست: آیا این شرکتها واقعاً مستقلاند؟
در عمل، این شرکتها همزمان چند نقش را ایفا میکنند:
ارزیاب، مشاور استانداردسازی، و در بسیاری موارد، ارائهدهنده خدمات و حتی تبلیغکننده برای جذب هتلها. این همپوشانی نقشها، مصداق روشن «تعارض منافع» است؛ وضعیتی که در آن نهاد ارزیاب، از ادامه همکاری اقتصادی با همان مجموعهای منتفع میشود که باید دربارهاش قضاوت کند.
پرسش مهمتر آن است که آیا اصولاً یک شرکت مجری میتواند برای خود تبلیغ کند و بهدنبال جذب هتلها باشد؟ اگر چنین است، نقش وزارت میراث فرهنگی کجاست؟
در نظامهای نظارتی سالم، نهاد بالادستی باید ارزیاب را انتخاب و به هتل معرفی کند، نه اینکه هتل بهدنبال ارزیاب برود. در غیر این صورت، استقلال ارزیابی از اساس زیر سؤال میرود.
وقتی شرکت ارزیاب بداند سختگیری بیشازحد ممکن است به حذف او از چرخه همکاری منجر شود، نتیجه قابل پیشبینی است: گزارشهای محافظهکارانه، چشمپوشی از نواقص و حفظ ستارهها بهجای بازپسگیری آنها.
این ساختار، بیش از آنکه به ارتقای کیفیت کمک کند، به تثبیت وضع موجود میانجامد.
در پست بعدی، هتلجار این ساختار را با مدلهای بینالمللی ارزیابی هتلها مقایسه میکند؛ جایی که استقلال ارزیاب خط قرمز است، نه یک گزینه اختیاری.
هتلجار، دیدهبان شفافیت در گردشگری و هتلداری ایران
