صاحبقرانیه؛ کاخی که با تاریخ مشروطه بسته مانده است
تهران — کاخ صاحبقرانیه، یکی از مهمترین بناهای تاریخی مجموعه نیاوران و محل امضای فرمان مشروطیت، با گذشت بیش از یک دهه از تعطیلی همچنان در انتظار تعیین تکلیف نهایی برای مرمت و بازگشایی است؛ بنایی که فرسودگی سازهای و تأخیر در تصمیمگیری، آن را به یکی از مصادیق میراث در خطر تبدیل کرده است.
این کاخ که به فرمان ناصرالدینشاه قاجار در سال ۱۲۷۹ هجری قمری ساخته شد، نقشی فراتر از یک اقامتگاه سلطنتی داشت و در سال ۱۲۸۵ خورشیدی با امضای فرمان مشروطه در آن، به یکی از نقاط عطف تاریخ سیاسی ایران بدل شد. صاحبقرانیه در دوره پهلوی دستخوش تغییرات معماری شد و پس از انقلاب ۱۳۵۷، برای سالهایی بهعنوان موزه در دسترس عموم قرار داشت.
از اواخر دهه ۱۳۸۰، بروز ترکهای سازهای، آسیب به سقف حوضخانه، ریزش تزئینات و سقوط لوسترها، نگرانی کارشناسان میراث فرهنگی را برانگیخت. در نهایت، این بنا در ۳۰ تیر ۱۳۹۴ برای انجام مطالعات آسیبشناسی و مقاومسازی بهطور رسمی تعطیل شد؛ مطالعاتی که با وجود گذشت سالها، هنوز به مرحله اجرا نرسیده است.
در بهمن ۱۴۰۳ و همزمان با تغییر مدیریت مجموعه فرهنگی–تاریخی نیاوران، بار دیگر موضوع مرمت کاخ صاحبقرانیه مطرح شد، اما تداوم تعطیلی آن نشان میدهد که نبود برنامه زمانبندی شفاف و تخصیص بودجه مشخص، همچنان مانع بازگشایی این بنای شاخص قاجاری است.
کارشناسان معتقدند کاخی که محل امضای فرمان مشروطه بوده، باید در اولویت حفاظت و احیا قرار گیرد. ادامه این وضعیت، نهتنها به فرسایش بیشتر بنا میانجامد، بلکه یکی از مهمترین اسناد عینی تاریخ معاصر ایران را از دسترس جامعه و پژوهشگران دور نگه میدارد.
هتلجار، دیدهبان شفافیت در گردشگری و هتلداری ایران
