در مدل نظارت گردشگری ایران، وزارت میراث فرهنگی برای «شرکتهای مجری و عامل تطبیق استانداردهای فنی و کیفی تاسیسات گردشگری» یک نقش مشخص تعریف کرده است: بازدید میدانی، ارزیابی، تهیه گزارش تطبیق و ارائه نتیجه به کمیسیون درجهبندی؛ گزارشی که مبنای تصمیمگیری درباره درجه، تمدید یا ارتقا قرار میگیرد.
اما پرسش اصلی اینجاست: آیا خروجی این سازوکار به بهبود واقعی کیفیت منجر شده است؟
وقتی همچنان شکاف معناداری میان «ستارهها و عناوین» با «تجربه واقعی مهمان» دیده میشود، یعنی بخشی از این زنجیره درست عمل نکرده است؛ یا معیارها ناکافیاند، یا ارزیابیها فرمی شدهاند، یا نظارت پس از ارزیابی استمرار ندارد، و یا مصلحتسنجی جای سختگیری حرفهای را گرفته است.
برای درک بهتر، نگاه به تجربه دیگر کشورها راهگشاست. در برخی مقاصد منطقهای، طبقهبندی هتل صرفاً یک عنوان نیست؛ بلکه به مجوز فعالیت، بازرسیهای واقعی و پایش مستمر گره خورده است. در این مدلها، ستارهها فقط «تابلو» نیستند؛ نتیجه عملکردند و در صورت افت کیفیت، اصلاح یا حذف میشوند.
مسئله امروز صنعت گردشگری ایران، صرفاً «وجود شرکتهای عامل تطبیق» نیست؛ مسئله این است که ارزیابیها تا چه اندازه اثر اجرایی دارند. ارزیابیای که شفاف نباشد، قابل پیگیری نباشد و به تجربه مهمان متصل نشود، در نهایت به تضعیف اعتماد عمومی منجر خواهد شد.
چه باید کرد؟
شفافسازی حداقلی نتایج ارزیابی، بازرسیهای دورهای و اعلامنشده، تعریف شاخصهای قابل سنجش خدمات و کنترل تعارض منافع، میتواند گامهای اولیه برای بازگشت اعتبار به نظام استانداردسازی باشد.
اگر قرار است ستارهها دوباره معنا پیدا کنند، باید از فرم عبور کرد و به کیفیت واقعی رسید.
هتلجار، دیدهبان شفافیت در گردشگری و هتلداری ایران
