تشکلهای صنفی در ذات خود، می باید بازوی اجتماعی، فکری و عملی بخش خصوصی باشند؛ نهادی که بتواند همزمان صدای اعضا را به گوش حاکمیت برساند و از منافع جمعی صیانت کند.
اما واقعیت آن است که بسیاری از تشکلها، بهویژه در حوزه گردشگری، در عمل نتوانستهاند جایگاه واقعی و مؤثر خود را بیابند.
تصویب آییننامه جدید تشکلهای گردشگری نمونهای روشن از این وضعیت است؛ آییننامهای که بیش از آنکه بر پایه استقلال و توانمندسازی بخش خصوصی نوشته شده باشد، رنگ و بوی تحمیل توقعات و ساختارهای بخش دولتی را دارد.
نتیجه آن، ایجاد تشکلهایی است که بهجای ایفای نقش مستقل و مطالبهگر، بیشتر به بازوی مشورتی و اجرایی وزارتخانه شبیهاند.
اما مشکل تنها از بیرون نیست.تشکلها در درون خود نیز گرفتار آسیبهای جدیاند.انشقاقهای پیدا و پنهان،عملکرد برخی تشکلها را زیر سؤال برده است.
گاه فردی که ریاست یک تشکل مثلاً استانی را برعهده دارد، در تشکلهای دیگر هم حضوری پررنگ دارد و بهجای تمرکز بر حوزه تخصصی خود، به حمایت یا پشتیبانی از بخشهای دیگر میپردازد. این تداخل نقشها و تعارض منافع، شاکله تشکلها را مخدوش میکند.
از سوی دیگر، بحثها و جدلهای درونی، چه در جلسات رسمی و چه در محافل غیررسمی، اغلب بیش از آنکه به حل مشکلات صنفی منجر شوند، به بازتولید اختلافات شخصی و جناحی ختم میشوند.
در نتیجه، بدنه تشکلها بهجای انسجام، دچار تفرقهای میشود که عملاً ظرفیت آنها را برای اثرگذاری اجتماعی و صنفی کاهش میدهد.
این چرخه معیوب، محصول دو عامل است: “دولتیسازی ساختاری” از بالا و “انشقاقهای فرساینده” از درون.
چنین شرایطی نهتنها سرمایه اجتماعی تشکلها را از بین میبرد، بلکه باعث میشود اعتماد اعضا به این نهادها کمرنگ شود.
پرسش جدی اینجاست: تشکلهایی که خود درگیر اختلاف و بیثباتی هستند، چگونه میتوانند نقش دفاع از منافع صنفی و اجتماعی را ایفا کنند؟
اگر قرار است تشکلها در گردشگری کارکرد واقعی خود را داشته باشند، نخست باید از تحمیل ساختارهای دولتی رها شوند و دوم باید انضباط درونی، شفافیت و تعهد صنفی را در اولویت قرار دهند.در غیر این صورت، نتیجه همان خواهد شد که نباید بشود: تشکلهایی بیاثر، پرهیاهو و کمثمر.
✍️ و در نهایت نباید فراموش کرد: برای تمرین آرمانخواهی و رسیدن به پیروزی، همه ما باید بیاموزیم که علیرغم اختلاف سلیقه ها ، زیر یک پرچم حرکت کنیم. وفاق و همدلی، ریشه و اساس موفقیت است؛ بدون آن، هیچ تشکلی— حتی با بهترین آییننامه—به ثمر نخواهد رسید.
🔖«ما همه سرباز وطنیم»
