یکی از مهمترین و کمتر گفتهشدهترین عوامل در شکلگیری اکوسیستم هتلداری ایران، حضور گسترده ساختارهای دولتی و شبهدولتی در مالکیت و مدیریت هتلهاست.
این نوع حضور، برخلاف بسیاری از کشورهای دنیا، تنها محدود به چند هتل خاص نیست؛ بلکه بخش بزرگی از بازار هتلهای چهار و پنجستاره را در کنترل دارد.
❖ مشکل از کجا آغاز میشود؟
هتلهای دولتی و وابسته به نهادهای شبهدولتی بعضا با «منطق اقتصادی بازار» اداره نمیشوند.
این یعنی:
فشار برای سوددهی تقریبا وجود ندارند ؛
هزینه–درآمد آنها بعضا شفاف و بر مبنای منطق بازار نیست ؛
ساختار حقوق و مزایا با بازار رقابتی هماهنگ نیست ؛
تصمیمهای مدیریتی بیشتر اداری است تا تخصصی .
وقتی بخشی از بازار دچار «مصونیت و یا حساسیت کم مالی» باشد، اکوسیستم بهطور طبیعی دچار اختلال میشود؛ هتل خصوصی باید برای بقا بجنگد، اما رقیب دولتی دغدغه بازگشت سرمایه ندارد.
❖ تأثیر پنهان بر بازار
این ساختار یک اثر جانبی خطرناک ایجاد میکند:
شکست قیمت (Price Distortion)
هتل شبهدولتی که با الزامات بازار اداره نمیشود، ممکن است قیمت را پایینتر از حد واقعی نگه داشته و یا بی توجه به وضعیت نرخ بالاتری داشته باشد .
❖ نتیجه چیست؟
اکوسیستمی که بخشی از آن در شرایط طبیعی و بخشی در شرایط غیر رقابتی فعالیت میکند، هرگز نمیتواند رشد سالم داشته باشد.
نتیجه :
کیفیت خدمات یکنواخت نمیشود؛
استاندارد مشترک ایجاد نمیشود؛
مسیر شغلی حرفهای شکل نمیگیرد ؛
و برند ملی هتلداری هرگز شکل نمیگیرد.
برای ایجاد یک اکوسیستم سالم، لازم است نقش دولت از «مالک و مدیر» به تنظیمگر و ناظر تغییر کند؛
جایی که انگیزه، رقابت و شفافیت موتور رشد هتلداری باشد، نه وابستگی.
هتلجار، دیدهبان شفافیت در گردشگری و هتلداری ایران
