در اقتصاد، یکی از نشانههای شکلگیری قدرتهای انحصاری زمانی پدیدار میشود که فرصتها، منابع و امکان اثرگذاری بر تصمیمها در اختیار حلقهای محدود قرار گیرد. در چنین شرایطی، رقابت بهتدریج کمرنگ میشود و مسیرهای رسمی تصمیمسازی تحت تأثیر شبکهای از روابط و منافع مشترک قرار میگیرد. این پدیده در ادبیات حکمرانی اقتصادی با عنوان «الیگارشی» شناخته میشود؛ وضعیتی که در آن اقلیتی کوچک میتواند بر روندهای کلان یک حوزه اثر قابل توجه بگذارد.
صنعت گردشگری به دلیل ماهیت اقتصادی و سرمایهبر خود، همواره مستعد شکلگیری چنین تمرکزهایی بوده است. سرمایهگذاریهای بزرگ، مجوزهای محدود، و پیوند میان بخش خصوصی و سیاستگذاری، اگر در چارچوب شفاف و رقابتی مدیریت نشود، میتواند به تدریج به ایجاد حلقههای بسته قدرت منجر شود. در این فضا، بازیگران جدید برای ورود به بازار با موانع بیشتری روبهرو میشوند و ظرفیتهای متنوع این صنعت کمتر مجال بروز پیدا میکند.
در بسیاری از کشورها تجربه نشان داده است که توسعه پایدار گردشگری زمانی تحقق مییابد که میدان فعالیت برای طیف گستردهای از کارآفرینان، مدیران و متخصصان باز باشد. هر اندازه مسیرهای تصمیمسازی محدودتر و متمرکزتر شود، احتمال فاصله گرفتن سیاستها از واقعیتهای بازار نیز افزایش مییابد.
گردشگری ایران نیز برای عبور از چالشهای فعلی، بیش از هر زمان دیگری به شفافیت، رقابت سالم و مشارکت گسترده فعالان حرفهای نیاز دارد. جلوگیری از تمرکز بیش از حد نفوذ و تقویت سازوکارهای کارشناسی، میتواند به باز شدن فضای تصمیمگیری و افزایش اعتماد فعالان این صنعت کمک کند.
آینده گردشگری زمانی روشنتر خواهد بود که فرصتها به شکل متوازن توزیع شود و مسیر پیشرفت این صنعت در اختیار شبکهای محدود از منافع قرار نگیرد.
هتلجار نیوز ، دیده بان شفافیت در گردشگری و هتلداری ایران
