کمیته میراث جهانی یونسکو در چهلوهشتمین اجلاس خود در بوسان کره جنوبی، پرونده «قلعه الموت و استحکامات وابسته» را با عنوان رسمی Alamūt Castle and Related Fortifications در فهرست میراث جهانی ثبت کرد.
این اثر به صورت یک مجموعه زنجیرهای، شامل قلعه الموت و شش استحکام وابسته یعنی لمبسر، نویذرشاه، شمسکلایه، قسطینلار، شیرکوه و ایلان است که به شکل راهبردی در چشمانداز ناهموار رشتهکوه البرز در استان قزوین قرار گرفتهاند.
بر اساس توصیف رسمی یونسکو، از اواخر قرن یازدهم میلادی، الموت مرکز سیاسی، نظامی و فکری اسماعیلیان نزاری بوده؛ جریانی اثرگذار در جهان اسلام که نفوذ آن از ایران فراتر رفت. این شبکه دفاعی، هم پناهگاه بود و هم کانون علمی و فرهنگی؛ شبکهای که تا زمان سقوط الموت در سال ۱۲۵۶ میلادی به حیات خود ادامه داد و پس از آن نیز بر تاریخ دینی و فکری منطقه اثر گذاشت.
یونسکو این پرونده را بر اساس معیار فرهنگی (iii) ثبت کرده و مجموعه استحکامات الموت را نمادی از سازماندهی راهبردی، تابآوری تاریخی و اهمیت فرهنگی دولت اسماعیلی نزاری دانسته است.
این ثبت، فقط یک موفقیت نمادین نیست؛ بلکه یادآور جایگاه میراث تاریخی ایران در حافظه جهانی و اهمیت حفاظت حرفهای، پژوهش مستند و مدیریت مسئولانه این آثار است.
منبع: UNESCO World Heritage Centre
یونسکو آثار را بر اساس چند معیار مشخص ثبت میکند و وقتی کنار یک اثر نوشته میشود Criterion (iii)، منظور این است که آن اثر:
گواهی بیهمتا یا دستکم استثنایی بر یک سنت فرهنگی یا یک تمدن زنده یا از میان رفته ارائه میکند.
