مدیریت و بهرهبرداری از تأسیسات اقامتی دولتی، یکی از موضوعات مهم در اقتصاد گردشگری است. این داراییها در واقع سرمایههای عمومی محسوب میشوند و نحوه واگذاری یا اجاره آنها میتواند تأثیر مستقیم بر کیفیت خدمات، بهرهوری اقتصادی و حتی رقابت در صنعت هتلداری داشته باشد.
در بسیاری از کشورهای دارای صنعت گردشگری توسعهیافته، بهرهبرداری از داراییهای عمومی از طریق مزایدههای رقابتی و فرآیندهای شفاف انجام میشود؛ فرآیندی که امکان حضور برابر برای فعالان حرفهای صنعت را فراهم کرده و انتخاب بهرهبردار را بر اساس معیارهای مشخص اقتصادی و مدیریتی ممکن میکند.
با این حال، در فضای گردشگری ایران، گاهی پرسشهایی درباره شیوه واگذاری یا تمدید برخی قراردادهای بهرهبرداری مطرح میشود. در برخی موارد مشاهده میشود که تأسیسات اقامتی متعلق به شرکتهای دولتی یا وزارتخانهها، در فرآیندی غیرشفاف به شرکتهای دولتی دیگر با نام و ساختار متفاوت اجاره داده میشود؛ یا اینکه یک بهرهبردار برای سالهای طولانی مدیریت یک مجموعه اقامتی را در اختیار دارد، بدون آنکه فرآیند رقابتی جدیدی برای ارزیابی یا انتخاب مجدد بهرهبردار برگزار شود.
در چنین شرایطی، نبود اطلاعرسانی شفاف درباره نحوه واگذاری، مدت قرارداد، معیارهای ارزیابی عملکرد و شرایط تمدید قراردادها میتواند زمینه طرح پرسشهایی در میان فعالان صنعت گردشگری ایجاد کند. روشن بودن این فرآیندها نهتنها به شکلگیری رقابت سالم کمک میکند، بلکه اعتماد فعالان صنعت را نیز تقویت خواهد کرد.
از همین رو، استفاده کامل و نظاممند از سامانه تدارکات الکترونیکی دولت (ستاد) برای انتشار و برگزاری مزایدههای اجاره تأسیسات اقامتی میتواند گامی مهم در جهت افزایش شفافیت باشد. این سامانه امکان اطلاعرسانی عمومی، ثبت پیشنهادها و نظارت بر فرآیند واگذاری را فراهم میکند.
در کنار این موضوع، ورود نهادهای نظارتی و دستگاههای بازرسی برای بررسی سازوکار واگذاری و اجاره برخی تأسیسات اقامتی میتواند به روشن شدن روندها و تقویت شفافیت کمک کند. هدف از چنین نظارتی، نه صرفاً بررسی نتیجه، بلکه ارزیابی درستی فرآیندها و اطمینان از وجود رقابت واقعی در مدیریت داراییهای گردشگری است.
هتلجار نیوز، دیدهبان شفافیت در گردشگری و هتلداری ایران
